Παραθυρεοειδείς Αδένες

Οι παραθυρεοειδείς αδένες βρίσκονται σε στενή ανατομική σχέση με τον θυρεοειδή αδένα , συνήθως στην οπίσθια επιφάνειά του. Διαφέρουν από αυτόν στο χρώμα (υποκίτρινο) και στην υφή. Συνήθως είναι τέσσερις αλλά παρουσιάζουν και αρκετές ανατομικές παραλλαγές στον αριθμό, όσο και στην εντόπισή τους ( μπορεί να βρίσκονται ακόμη και στο μεσοθωράκιο σε ανατομική σχέση με τον θύμο αδένα ).Τι προβλήματα παρουσιάζουν οι παραθυρεοειδείς αδένες; Οι παραθυρεοειδείς αδένες εκκρίνουν την παραθορμόνη (PTH) η οποία στον μεταβολισμό του ασβεστίου μαζί με την καλτσιτονίνη και την Vit D.Η πτώση του ασβεστίου στο πλάσμα είναι το ερέθισμα για την έκκρισή της. Ενώ η Vit D και η υπασβεστιαιμία την αναστέλλουν

 

.

 

Τα προβλήματα ξεκινούν όταν έχουμε υπερέκκριση παραθορμόνης , αυτό συμβαίνει όταν έχουμε κάποιο αδένωμα, υπερπλασία ή και καρκίνωμα (σπάνια) των παραθυρεοειδών αδένων. Υπερπαραθυρεοειδισμός: νοσολογική οντότητα που οφείλεται στην υπερέκκριση PTH

  • Πρωτοπαθής
  • Δευτεροπαθής
  • Τριτοπαθής
  • Πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός

Αίτια: αδένωμα, υπερπλασία, καρκίνωμα

  • Παλαιότερα η ανεύρεση τμήματος υγιούς ιστού στην περιφέρεια του πάσχοντος αδένα βοηθούσε στη διαφορική διάγνωση αδενώματος και υπερπλασίας.
  • Σήμερα αυτό το εύρημα αποκλείει μόνο την διάχυτη υπερπλασία
  • Στην υπερπλασία θα βρεθεί επίσης υγιής παραθυρεοειδικός ιστός

Ο πρωτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός οφείλεται κυρίως στην εστιακή υπερπλασία που έναν ή περισσότερους παραθυρεοειδείς αδένες, το αδένωμα είναι σπάνιο ενώ το καρκίνωμα πάρα πολύ σπάνιο (3%)

Δευτεροπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός
Αίτια

  • Χρόνια νεφρική ανεπάρκεια
  • Χρόνια ανεπάρκεια βιταμίνης D
  • Σύνδρομα εντερικής δυσαπορρόφησης

Τριτοπαθής υπερπαραθυρεοειδισμός

  • Σε ασθενείς με μακροχρόνιο δευτεροπαθή υπερπαραθυρεοειδισμό λόγω της αντιρροπιστικής διέγερσης των παραθυρεοειδών αδένων κάποιος από αυτούς αναπτύσσει αυτόνομη λειτουργία.

Βέβαια το ποιο συχνό είναι το αδένωμα. Η αύξηση του ασβεστίου στο αίμα είναι η άμεση συνέπεια αυτού του προβλήματος και κλινικά παρουσιάζονται:

Κλινικές εκδηλώσεις
Υπερασβεστιαιμικές

  • Νευρομυϊκό σύστημα: μυϊκή αδυναμία, μυϊκή ατροφία, υποτονία
  • Γαστρ/κό σύστημα: ανορεξία, ναυτία, έμετοι, συχνά γαστροδωδεκαδακτυλικό έλκος και οξεία παγκρεατίτιδα
  • Ψυχική σφαίρα: και ψυχωτικές εκδηλώσεις, συναισθηματική αστάθεια, διανοητική σύγχυση, κώμα

Οστικές

  • Ελαττωμένη οστική πυκνότητα
  • Οστικά άλγη και παθολογικά κατάγματα
  • Κύστεις οστών
  • Ινώδης κυστική οστεΐτιδα
  • Μη ειδική αρθραλγία

Νεφρικές

  • Αμφοτερόπλευρες υποτροπιάζουσες νεφρολιθιάσεις, νεφρικοί κωλικοί

Νεφρασβέστωση έκπτωση νεφρικής λειτουργίας
Και λόγω της μεγάλης απορρόφησης ασβεστίου από τα οστά έχουμε:

  • Αυτόματα κατάγματα.
  • Μυϊκούς πόνους.
  • Λίθους στους νευφρούς.
  • Ψυχωσικές διαταραχές.

Καρκίνος παραθυρεοειδών

Αποτελεί το 3%  των περιπτώσεων πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού

Κλινική εικόνα: Τυπική εικόνα πρωτοπαθούς υπερπαραθυρεοειδισμού. Εάν ο όγκος διηθήσει το κάτω λαρυγγικό τότε προκαλείται βράγχος φωνής

Τρόπος επέκτασης:

  • Κυρίως αιματογενώς
  • Λεμφογενώς
  • Τοπική διήθηση κατά συνέχεια ιστού

Εκτεταμένες μεταστάσεις προκαλούν  θάνατο από καρδιολογικά κυρίως αίτια (αυξημένο Ca)

Στοιχεία που συνηγορούν για Ca:

 

  • Σχετικά μέγεθος παραθυρεοειδούς
  • Στερεή σύμφυση με τους πέριξ ιστούς (συνήθως θυρεοειδή). Αφαιρείται και ο λοβός του θυρεοειδούς που βρίσκεται σε επαφή με το παραθυρεοειδές.
  • Η παραθυρεοειδεκτομή σε συνδυασμό με τη λοβεκτομή (εφόσον το στάδιο της νόσου δεν είναι προχωρημένο) επιφέρει .

Η διάγνωση των προβλημάτων των παραθυρεοειδών αδένων

Για την διάγνωση της νόσου

Εξέταση αίματος:      Ca >11mg/100ml (φ.τ. 8,5-10,5mg/100ml) ύποπτο για νόσο.

  • Πολλές φορές υπάρχουν διακυμάνσεις από ανώτερα φυσιολογικά οπότε χρειάζονται διαδοχικές επανειλημμένες μετρήσεις
  • Υποφωσφαταιμία (με την προϋπόθεση της καλής νεφρικής λειτουργίας)

Εξέταση ούρων:

  • Υπερφωσφατουρία
  • Υπερασβεστιουρία

Ραδιοανοσολογική εξέταση PTH: δεν πληροφορεί για την βιολογικά δραστική ορμόνη. Εάν όμως συνδυαστεί με την μέτρηση του νεφρογενούς cAMP τα επίπεδα της θεωρούνται απολύτως αξιόπιστα
Αλκαλική φωσφατάση: είναι ένδειξη οστικής βλάβης

Ακτινολογικός έλεγχος: ανάπτυξη οστικών κύστεων, στα μακριά οστά, εικόνα οστεοπόρωσης στα πλατιά οστά, κρανίο «εικόνα αλατοπίπερο», υποπεριοστικές απορροφήσεις στις τελευταίες φάλαγγες των δακτύλων
Ενδοφλέβια πυελογραφία και απλή α/α νεφρών: νεφρολιθίαση ή νεφρασβέστωση
Η διάγνωση κυρίως στηρίζεται:

  • στην αύξηση του Ca αίματος
  • στην ελάττωση του P αίματος
  • στην αύξηση της PTH και c-AMP

Έλεγχος για την εντόπιση του πάσχοντος αδένος

  • Υπερηχογράφημα: Σε τραχηλική εντόπιση αδένων μπορεί να αποκαλύψει διογκωμένους παραθυρεοειδείς σε ποσοστό 50%
  • Αξονική και μαγνητική τομογραφία: Για διογκωμένους παραθυρεοειδείς στο άνω μεσοθωράκιο (50% των περιπτώσεων)
  • Σπινθηρογράφημα θαλλίου / τεχνητίου: απεικονίζει 43% των παραθυρεοειδών
  • Σπινθηρογράφημα sestamibi: το σπινθηρογράφημα με sestamibi έχει υψηλότερη ανάλυση και ευαισθησία. Το sestamibi καθηλώνεται σε ενεργείς ιστούς με υψηλό περιεχόμενο σε μιτοχόνδρια. Η πρόσληψή του είναι υψηλή από το θυρεοειδή και τους  παραθυρεοειδείς αλλά το σήμα (στο σπινθηρογράφημα) παραμένει περισσότερο σε παθολογικούς παραθυρεοειδείς αδένες.
  • Καθετηριασμός τραχηλικών φλεβών και λήψη δειγμάτων αίματος για μέτρηση PTH: Εάν ο ασθενής έχει χειρουργηθεί και δεν βρέθηκε το πάσχον παραθυρεοειδές
  • Αρτηριογραφία

Πώς θεραπεύονται τα προβλήματα;
Η χειρουργική θεραπεία είναι εκ των ουκ άνευ. Πρέπει να γίνει σωστός και λεπτομερής προεγχειρητικός έλεγχος για τον ακριβή εντοπισμό του πάσχοντος αδένα ή αδένων ( με αφαιρετικό σπινθηρογράφημα).
Στη συνέχεια, με πολύ μικρή τομή 2-3 εκατοστών στον τράχηλο, αφαιρείται ο αδένας ή οι αδένες που πάσχουν, έχοντας σε μεγέθυνση το εγχειρητικό πεδίο, με ειδικές συσκευές, ώστε να επιτρέπεται η αποτελεσματική και ασφαλής διενέργεια της . Στις περιπτώσεις που αφαιρούνται όλοι οι παραθυρεοειδείς αδένες προβαίνουμε στην αυτομεταμόσχευση δέκα τεμαχιδίων παραθυρεοειδικού ιστού διαμέτρου ενός χιλιοστού στους μύες του αντιβραχίου, προκειμένου να ρυθμίζεται η ομοιοστασία του ασβεστίου στον οργανισμό. Ο ασθενής εξέρχεται από το νοσοκομείο την επόμενη ημέρα.
Έτσι η χειρουργική σε συνδυασμό με την τεχνολογία του 21ου , εξαλείφει πλήρως κάθε προεγχειρητικό ή διεγχειρητικό πρόβλημα και ο ασθενής επιστρέφει υγιής στην καθημερινότητα του.

 

 

 

Διαμαντής Ε. Θωμάς MD Γενικός Χειρουργός εξειδικευμένος στην λαπαροσκοπική ρομποτική ογκολογική χειρουργική παχυσαρκίας μαστού ενδοκρινών αδένων .
Είναι μέλος της Ελληνικής Χειρουργικής Εταιρείας , της Ελληνικής Εταιρείας Ρομποτικής Λαπαροσκοπικής  Χειρουργικής και μέλος EAES (European Association for Edoscopic Surgery).Eχει συμμετάσχει σε ερευνητική , υπό την αιγίδα του «INTERNATIONAL INSTITUTE OF ANTICANCER »,και έχει πολλές δημοσιεύσεις σε Ελληνικά και ξένα περιοδικά.