Πόσες φορές λες στον εαυτό σου «κάνε κουράγιο γιορτές είναι» και υπομένεις τα σόγια όπου πάνω στο Χριστουγεννιάτικο τραπέζι έχουν βγάλει μαχαίρια και «σφάζονται» αλλά με το γάντι. Πόσες φορές είπες «δεν τρώω γαλοπούλα» κι όμως για χάρη του εθίμου το κατάπιες κι αυτό.

Πόσα ζευγάρια δεν χώρισαν μέσα στις γιορτές κάνοντας μια νέα αρχή που καιρό τώρα την είχαν σχεδιάσει. Και πόσοι άλλοι θα περάσουν τις γιορτές, μέσα σε αθέλητη μοναξιά στα όρια της κατάθλιψης συχνά φλερτάροντας με την αυτοκτονία.

Ε αυτά τα Χριστούγεννα γίνε εσύ ο αρνητής και ζήσε τα όπως επιθυμείς χωρίς συμβιβασμούς. Βγες βόλτα, δες αυτούς που θες κάνε τη σχέση που εσύ αναζητάς και στο κάτω κάτω φάε τα μακαρόνια που σου αρέσουν και μην δίνεις λογαριασμό, για να πούμε όλοι με τη καρδιά μας και του χρόνου.

Αυτό προτείνει η ψυχολόγος κα Νάντια Μάλλιου και υπογραμμίζει ότι πολλά έχουμε κάνει προς χάριν των άλλων, είναι καιρός πια να κάνουμε κάτι και για μας.

«Η περίοδος των εορτών και ειδικά των Χριστουγέννων δημιουργεί μια τέτοια προσδοκία, του να περάσουμε όλοι καλά, να πλέουμε όλοι σε πελάγη ευτυχίας και αρμονίας, με βομβαρδισμό εικόνων από οικογένειες που κάθονται γύρω από βαρυφορτωμένα τραπέζια, γεμάτα ζωντάνια και χαρά. Αλλά αυτό απέχει πολύ από την πραγματικότητα πολλών ανθρώπων. Η προσδοκία και μόνο του να είμαστε όλοι τόσο χαρούμενοι και αρμονικά στερεωμένοι, στις ζωές μας, είναι πιεστική και εξωπραγματική, όχι μόνο φέτος στην πραγματικότητα που ζούμε, αλλά σε όλες τις περιόδους.

Μέσα στα Χριστούγεννα πολλοί εξομολογούνται ότι ζουν και βιώνουν μεγάλη πίεση, υπό το κράτος της περιρρέουσας ατμόσφαιρας και της ανείπωτης χαράς για να είμαστε όλοι σε ξέφρενη κατάσταση. Μεγάλο ποσοστό ανθρώπων γύρω μας, ζουν διαφορετικά τις γιορτές. Η λέξη ελπίδα είναι λέξη κλειδί γι’ αυτή την προσδοκία. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι μπορεί να έρθει κάτι καλύτερο. Ας μην ξεχνάμε ότι τα Χριστούγεννα προηγούνται της Πρωτοχρονιάς, άρα είμαστε στο προπύργιο μια νέας χρονιάς ενός ξεκινήματος. Άρα είναι μια προσμονή για να έρθει κάτι καλύτερο. Γι’ αυτό ελπίζουμε, ονειρευόμαστε, κάνουμε σχέδια και πρόγραμμα. Φαντασιωνόμαστε τους εαυτούς μας σε μια νέα κατάσταση.»

Από την άλλη περιέργως και αμέσως μετά την 1η του έτους γίνονται πολλές αιτήσεις διαζυγίου και πολλές άλλες σχέσεις φτάνουν στο τέλος τους, τα ζευγάρια διαλύουν ότι είχαν μέχρι τώρα.

Κατά κάποιο τρόπο η περίοδος των εορτών, δημιουργεί ένταση στις σχέσεις των ανθρώπων, ότι σχέση και αν είναι αυτή και τελικά διαρρηγνύονται. Είναι περίεργο αλλά βγαίνουμε από την καθημερινότητά μας, πολλοί περνούν περισσότερες ώρες στο σπίτι, άρα σταματούν να διαφεύγουν όπως τις άλλες ημέρες από τα προβλήματα που μπορεί να έχουν στο σπίτι τους. Αναγκάζονται να βρεθούν με την οικογένεια. Συχνά αναγκάζονται να έρθουν αντιμέτωποι με το σύζυγο ή τη σύζυγο. Με δυο λόγια, να συνυπάρξουν περισσότερο. Αυτό φέρνει στην επιφάνεια ένταση, καβγάδες και όλο αυτό αντί να φέρει γιορτινό κλίμα να φέρει εχθροπολεμικό.

Είναι φορές που οι οικογένειες «σφάζονται» στην κυριολεξία πάνω στο γιορτινό τραπέζι και ακούγονται τα ανείπωτα. Είναι σκέψεις και συναισθήματα που δεν έχουν εξωτερικευθεί πολύ καιρό. Και αυτό το κατάφεραν οι οικογένειες με την τεχνητή απουσία.

Ειδικά όταν μαζεύονται τα σόγια, υπάρχει μια τάση αναδρομής στο παρελθόν. Στην Ελλάδα ειδικά είμαστε του σογιού, μας αρέσει να μαζευόμαστε. Τότε γίνεται η αναμόχλευση του παρελθόντος, που έχει από μόνο του πολλές παρεξηγήσεις, κουβέντες, θυμούς και καταστάσεις που δεν έχουν επιλυθεί στο παρελθόν. Αρκεί μια λέξη να ξεκινήσει μια παρεξήγηση και να πάρει φωτιά η όλη ατμόσφαιρα.»

Από την άλλη, οι γιορτές μπορεί να σημαίνουν και μοναξιά. Υπάρχουν άνθρωποι που την επιλέγουν που αισθάνονται καλά μέσα της.

«Είναι μια πραγματικότητα και αυτό. Δεν είναι η μοναξιά της πανδημίας και του covid ή των περιορισμών. Η μοναξιά των γιορτών προϋπήρχε και παρατηρούνταν και πριν από τα τελευταία γεγονότα ακόμα και το ενδεχόμενο lockdown που πολλοί συζητούν. Έτσι, η μοναξιά σαν στοιχείο γίνεται πιο έντονη την περίοδο των εορτών που έχουμε την τάση να μαζευόμαστε. Είναι κάτι στην ελληνική κουλτούρα μέσα.

Η μοναξιά δεν είναι ηλικιακό φαινόμενο. Δεν έχει να κάνει με τους μεγάλους σε ηλικία που μένουν εξ ανάγκης μακριά από συγγενείς παιδιά και φίλους. Τώρα παρατηρείται μοναξιά και σε νεαρή ηλικία. Συχνά είναι επιλογή, ή αποτέλεσμα καταστάσεων και συνθηκών ζωής. Είναι όμως αδυσώπητη ειδικά την περίοδο των εορτών. Άλλες φορές η μοναξιά είναι αποτέλεσμα κατάστασης υγείας ή επιλογών ή ψυχικής υγείας. Ένα άλλο φαινόμενο που δύσκολα αναφέρεται την περίοδο των εορτών, είναι η μελαγχολία συχνά με καταθλιπτική συμπτωματολογία, ακόμα και κάποιους που οδηγούνται στην αυτοκτονία. Δεν είναι μεγάλο το ποσοστό στη χώρα μας , αλλά δεν συζητιέται κιόλας.

Από την άλλη, η ερωτική μοναξιά είναι πιο έντονη στις γιορτές γιατί αυτές από μόνες τους σημαίνουν συντροφικότητα.

Αν ανοίξει κανείς την τηλεόραση ένα περιοδικό ή το ίντερνετ, θα δει εικόνες μπροστά σε ένα τζάκι, ένα δέντρο από πίσω και ένα ζευγάρι μπροστά. Άρα είναι έτοιμο το σκηνικό σαν ζητούμενο. Συχνά δε, το ζευγάρι είναι αμφιφυλόφιλο ένας άντρας και μια γυναίκα, καμία άλλη επιλογή δεν γίνεται αποδεκτή. Δεν θα δούμε έναν άνθρωπο μόνο του, ούτε άλλες επιλογές. Αν δεν πληρεί κάποιος αυτό το κριτήριο, αισθάνεται εσωτερική πίεση. Όλα λένε για το φως την ευτυχία σχεδόν επιβλητικό. Αν δεν το έχεις το σκηνικό, τότε κάτι συμβαίνει μ εσένα.»

Η μοναξιά δεν σημαίνει απαραίτητα δυστυχία. Μπορεί να είναι και επιλογή. Υπάρχουν πιο μοναχικοί άνθρωποι από χαρακτήρα. Πολλοί αισθάνονται καλά μέσα στη μοναξιά τους. «Οι εικόνες που μας έχουν περάσει είναι φτιαγμένες από τις δυτικές κοινωνίες μέσα σε ένα καταναλωτικό πλαίσιο για να το ακολουθήσει ο κόσμος υπό συγκεκριμένες συνθήκες και για συγκεκριμένους λόγους.

Ούτε η ιδέα ταξίδι στο εξωτερικό είναι ιδέα διαφυγής. Είναι μία από τις επιλογές όπως όλες οι άλλες. Όπως το να φύγεις με φίλους στο εσωτερικό  ή να κάνεις μεγάλες βόλτες με το σκύλο στη παραλία. Με δυο λόγια, ο καθένας μπορεί να το φέρει στα μέτρα του το κάθε πρόγραμμα. Να κάνει ότι βάζει ψηλά σε προτεραιότητα για να νοιώθει καλύτερα έξω από το επιβεβλημένο επειδή είναι γιορτές και κάτι πρέπει να κάνει.

Τα πρέπει των εορτών θα μπορούσαν να είναι λιγότερα από τα θέλω των εορτών. Αυτές τις γιορτές να δώσουμε περισσότερο χρόνο και στον εαυτό μας Να μας κακομάθουμε. Να κάνουμε βόλτα, να απολαύσουμε απογευματινό ύπνο, γενικά να αποφύγουμε καβγάδες. Το μόνο πρέπει που οφείλουμε να έχουμε στο νου μας, είναι να περιφρουρήσουμε την υγεία μας. Ακόμα και το φαγητό μπορεί να είναι απόλαυση που δίνουμε στους εαυτούς μας αλλά με μέτρο.»