Αρχική Καρδιολογος Δύο ενέσεις το χρόνο είναι αρκετές για κακή χοληστερόλη στα 55 και...

Δύο ενέσεις το χρόνο είναι αρκετές για κακή χοληστερόλη στα 55 και αποφυγή καρδιαγγειακών νοσημάτων

ΚΟΙΝΟΠΟΙΗΣΗ

Αν μέχρι τώρα φάνταζε ανέφικτο η επικράτηση της κακής χοληστερόλης στα 55 για την αποφυγή καριδαγγειακών νοσημάτων, τώρα γίνεται εφικτό με ένα νέο σκεύασμα με δύο ενέσεις το χρόνο. Ετσι μειώνεται η κατά 38% και αποφεύγονται εμφράγματα και εγκεφαλικά.

Αυτό είναι το μεγάλο νέο που θα ακουστεί στο καρδιολογικό συνέδριο που διενεργεί το Ελληνικό Ίδρυμα Καρδιολογίας. Για τα θέματα του συνεδρίου μίλησαν οι κκ. Δημήτριος Τούσουλης, Καθηγητής Καρδιολογίας Ιατρικής Σχολής Παν/μίου Αθηνών – Διευθυντής Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής “Ιπποκράτειο” Γ.Ν.Α., Γεώργιος Ανδρικόπουλος, Διευθυντής Καρδιολογικής Κλινικής Ερρίκος Ντυνάν Hospital CenterΧαράλαμπος Βλαχόπουλος, Καθηγητής Καρδιολογίας, Α’ Πανεπιστημιακή Καρδιολογική Κλινικής, “Ιπποκράτειο” Γ.Ν.Α. και Δημήτριος Ρίχτερ,   Διευθυντής  Καρδιολογικής Κλινικής Ευρωκλινικής Αθηνών.

Ο Καθηγητής κ. Δημήτριος Τούσουλης αναφέρθηκε στις εξελίξεις που αφορούν την αθηρωμάτωση και τη στεφανιαία νόσο. Συγκεκριμένα, το τρέχον έτος υπήρξαν σημαντικές εξελίξεις στο χώρο της Καρδιολογίας και της στεφανιαίας νόσου. Ξεκινώντας από τη διάγνωση της στεφανιαίας νόσου και του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου, νέοι βιοδείκτες μυοκαρδιακής νέκρωσης, όπως η πρωτεΐνη C που συνδέεται με την καρδιακή μυοσίνη φαίνεται πως έχουν καλύτερη ευαισθησία και ειδικότητα για τη διάγνωση του οξέος εμφράγματος του μυοκαρδίου συγκριτικά με τους κλασσικούς δείκτες (όπως η τροπονίνες Ι ή Τ). Η διαγνωστική τους αξία φαίνεται πως είναι καλύτερη ειδικά στους ασθενείς που παρουσιάζονται νωρίς μετά την έναρξη των συμπτωμάτων. Στον τομέα της θεραπείας, η χρήση των μονοκλωνικών αντισωμάτων – αναστολέων της πρωτεΐνης PCSK9 (όπως το evolocumab & alirocumab), μειώνει ~50-60% την LDL χοληστερόλη, και σε δύο μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες η χρήση τους μείωσε σημαντικά τα καρδιαγγειακά συμβάμματα σε ασθενείς που λάμβαναν ήδη υπολιπιδαιμική αγωγή με στατίνες. Σε αυτήν την κατεύθυνση παρουσιάστηκε μια νέα θεραπεία τροποποιητής του RNA, incliciran,  ένας νέος αναστολέας με παρόμοια αποτελέσματα (ORION study) . Η μείωση της LDL χοληστερόλης σε πολύ χαμηλά επίπεδα δε σχετίστηκε με αρνητικές επιπτώσεις στη νοητική λειτουργία των ασθενών αυτών. Η ενδιαφέρουσα μελέτη κολχικίνη στο οξύ έμφραγμα του μυοκαρδίου έδειξε σημαντική ελάττωση Καρδιαγγειακού θανάτου και συμβαμάτων (AHA 2019, COLCOT Study). Επίσης για πρώτη φορά εισάγεται η χρήση των νεότερων αντιπηκτικών (NOACs) στη θεραπευτική αντιμετώπιση των ασθενών μετά από ΤΑVI χορήγηση ριβαροξαμπά νης, GALILEO Study, AHA2019. Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης έδειξαν ότι ενώ η βαλβίδα ανοίγει καλύτερα οι επιπλοκές είναι περισσότερες και χωρίς επίδραση στην θνητότητα.

  • Ο Διευθυντής της Καρδιολογικής Κλινικής του νοσοκομείου “Ερρίκος Ντυνάν” κ. Γεώργιος Ανδρικόπουλος αναφέρθηκε στα αποτελέσματα του προγράμματος με την επωνυμία «Μήνας Ελέγχου Χοληστερόλης – Εκτίμηση Καρδιαγγειακού Κινδύνου», που υλοποιείται με συνέπεια για 14 συνεχή έτη από το ΕΛ.Ι.ΚΑΡ. κι έχει μέχρι στιγμής συμπεριλάβει δεδομένα από περισσότερους από 68.000 εθελοντές με ηλικία μεγαλύτερη από 14 έτη. Πρόκειται για την πιο μεγάλη βάση δεδομένων για τους παράγοντες κινδύνου των καρδιαγγειακών νοσημάτων στον Ελληνικό πληθυσμό. Η διαδοχική και συνεχής καταγραφή των δεδομένων αυτών επιτρέπει την εξαγωγή συμπερασμάτων για τη διαχρονική μεταβολή των παραγόντων κινδύνου στη χώρα μας. Έτσι η ανάλυση των δεδομένων από τους συμμετέχοντες που εξετάστηκαν, δείχνει ότι ένα μεγάλο μέρος (41%) των Ελλήνων δεν γνωρίζουν τα επίπεδα της χοληστερόλης τους, αλλά φαίνεται μια τάση μείωσης της αγνωσίας αυτής σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Μειωμένο, αν και ακόμα πολύ υψηλό, είναι το ποσοστό όσων δεν κάνουν τίποτα, μολονότι γνωρίζουν ότι έχουν υψηλή χοληστερόλη (37%). Χαμηλό (57%), αν και βελτιωμένο σε σχέση με το παρελθόν, είναι και το ποσοστό αυτών που επιτυγχάνουν το θεραπευτικό στόχο στην αντιμετώπιση της υπερχοληστερολαιμίας. Τέλος, έχει μεγάλη σημασία το γεγονός ότι 35% των ασθενών χαρακτηρίζει «μεγάλο» ή «δυσβάστακτο» το κόστος της θεραπείας για την υπολιπιδαιμική αγωγή, ενώ 7.5% των ασθενών αναγκάστηκε να διακόψει τη φαρμακευτική αγωγή λόγω υψηλού οικονομικού κόστους.

Ακόμα, στο συνέδριο αυτό θα συζητηθούν οι σύγχρονοι τρόποι αντιμετώπισης της κολπικής μαρμαρυγής, μιας ασθένειας που προκαλεί μεγάλο μέρος των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων στη χώρα μας, καθώς και μεγάλο μέρος των δαπανών για την καρδιαγγειακή υγεία, αφού προσβάλλει το 3% του πληθυσμού στην Ευρώπη. Τα εφετινά δεδομένα του «Μήνα Ελέγχου Χοληστερόλης – Εκτίμηση Καρδιαγγειακού Κινδύνου» δείχνουν ότι η συχνότητά της στον Ελληνικό πληθυσμό είναι 2.6%, αλλά και ότι ένα σημαντικό ποσοστό των ασθενών εξακολουθεί να λαμβάνει μη δόκιμη φαρμακευτική αγωγή για την πρόληψη των αγγειακών εγκεφαλικών επεισοδίων, χρησιμοποιώντας αντιαιμοπεταλιακά, παρά τις διεθνείς συστάσεις και οδηγίες που επιβάλλουν τη χρήση των αντιπηκτικών για το σκοπό αυτό. Υπάρχουν ακόμα σημαντικές εξελίξεις στην επεμβατική αντιμετώπιση της κολπικής μαρμαρυγής με τη μέθοδο της κατάλυσης (ablation). Συγκεκριμένα, έχουμε για πρώτη φορά ισχυρά κλινικά δεδομένα από διεθνείς πολυκεντρικές μελέτες, που δείχνουν ότι η επέμβαση κατάλυσης οδηγεί σε σημαντική μείωση της θνησιμότητας των ασθενών με καρδιακή ανεπάρκεια. Είναι η πρώτη παρέμβαση που αποσκοπεί στη διατήρηση του φυσιολογικού ρυθμού, η οποία απέδειξε ότι εκτός από την ποιότητα ζωής βελτιώνεται ουσιωδώς και το προσδόκιμο επιβίωσης. Τα αποτελέσματα αυτά, σε συνδυασμό με τη σημαντική εξέλιξη των νεότερων συστημάτων ηλεκτροανατομικής χαρτογράφησης, αναμένεται να αναβαθμίσουν ουσιαστικά την επέμβαση κατάλυσης για την αντιμετώπιση της κολπικής μαρμαρυγής.

  • Ο Καθηγητής Καρδιολογίας της Α’ Πανεπιστημιακής Καρδιολογικής Κλινικής του “Ιπποκράτειου” Γ.Ν.Α. κ. Χαράλαμπος Βλαχόπουλος τόνισε το θέμα της δυσλιπιδαιμίας. Η PCSK9 είναι μία πρωτεΐνη που διαδραματίζει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στο μεταβολισμό των χοληστερόλης. H αναστολή της συγκεκριμένης πρωτεΐνης αποτέλεσε πεδίο έντονης ερευνητικής δραστηριότητας τα προηγούμενα χρόνια με αποτέλεσμα να αναπτυχθούν οι PCSK-9 αναστολείς ως καρδιοπροστατευτική θεραπεία. Πρόκειται για δύο μονοκλωνικά αντισώματα (εβολοκουμάμπη και αλιροκουμάμπη), πλήρως ανθρώπινα, τα οποία δεσμεύουν την PCSK9 και όπως έχει βρεθεί οδηγούν σε περαιτέρω μείωση της LDL χοληστερόλης κατά 50-60% σε ασθενείς υπό μέγιστη υπολιπιδαιμική αγωγή επιτυγχάνοντας με αυτό τον τρόπο τους στόχους της LDL. Το σημαντικό είναι ότι κλινικές μελέτες που συμπεριέλαβαν χιλιάδες ασθενών κατέδειξαν και το κλινικό όφελος της χορήγησης των PCSK-9 αναστολέων με μείωση των καρδιαγγειακών συμβαμάτων. Η μελέτη FOURIER ήταν η πρώτη μεγάλη κλινική μελέτη που εξέτασε την επίδραση τους σε ασθενείς με ιστορικό καρδιαγγειακής νόσου. Οι ασθενείς παρουσίασαν μεγαλύτερη μείωση στα επίπεδα της LDL και το εύρημα αυτό σχετίστηκε με μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και της καρδιαγγειακής θνησιμότητας κατά 15%. Παρόμοια κλινική μελέτη σε ασθενείς με οξύ στεφανιαίο σύνδρομο (μελέτη ODYSSEY), επιβεβαίωσε τα ευρήματα της FOURIER. Ωστόσο, λόγω του σχετικά αυξημένου κόστους των συγκεκριμένων φαρμάκων απαιτείται πολύ προσεκτική επιλογή των ομάδων ασθενών. Για να γίνει μια ορθολογιστική ενσωμάτωση των θεραπειών αυτών στα συστήματα υγείας πρέπει να είναι γνωστός ο αριθμός των ασθενών στους οποίους αναφέρεται. Έτσι δημιουργήθηκε η ανάγκη δημιουργίας ενός υπολογιστικού μοντέλου, εύκολα προσβάσιμου, άμεσου και αποτελεσματικού που θα μπορούσε να προβλέψει τους πιθανούς υποψηφίους για τη χορήγηση των συγκεκριμένων φαρμάκων. Η εφαρμογή του νέου αυτού μοντέλου και η εγκυρότητα του έπρεπε να ελεγχθεί σε κλινικό επίπεδο, συνεχίζει ο Καθηγητής και αυτό πραγματοποιήθηκε μέσω μιας μελέτη 2000 ασθενών στην Ά Καρδιολογική κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών. Από τα αποτελέσματα αυτής, προέκυψε ότι με βάση τα ισχύοντα εθνικά κριτήρια το 2.2% του πληθυσμού που μελετήθηκε θα έπρεπε να λάβουν τα νέα φάρμακα σε συνδυασμό με τη μέγιστη υπολιπιδαιμική αγωγή ώστε να επιτύχουν τους στόχους της LDL. Σύμφωνα με την Καρδιολόγο Ιωάννα Δήμα, επεκτείνοντας τα αποτελέσματα με βάση τα κριτήρια Ευρωπαϊκών Κατευθυντήριων οδηγιών για τις δυσλιπιδαιμίες, το παραπάνω ποσοστό ανέρχεται στο 9.8% και στο 18% για τις οδηγίες του 2016 και 2019 αντίστοιχα. Άρα θέτοντας χαμηλότερους στόχους για την LDL (όπως ισχύει στις Ευρωπαϊκές οδηγίες), το ποσοστό των ασθενών που θα έπρεπε να λάβουν τους PCSK-9 αναστολείς αυξάνεται κατά 5 και 9 φορές αντίστοιχα. Τα ευρήματα είναι εξαιρετικής επιστημονικής αξίας για τον προγραμματισμό των συστημάτων υγείας και τη ενσωμάτωση των θεραπειών με τελικό στόχο τη μείωση του καρδιαγγειακού κινδύνου και τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των Ελλήνων ασθενών.
  • Ο Διευθυντής της Καρδιολογικής Κλινικής  της Ευρωκλινικής Αθηνών κ. Δημήτριος Ρίχτερ αναφέρθηκε στο συνέδριο της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας στο Παρίσι, στο οποίο ανακοινώθηκαν οι νεώτερες οδηγίες για την αντιμετώπιση της δυσλιπιδαιμίας.   Σε ασθενείς πολύ υψηλού κινδύνου, είτε αυτοί έχουν ήδη στεφανιαία νόσο είτε είναι πρωτογενούς πρόληψης (διαχωρισμός ο οποίος φθίνει περαιτέρω στις οδηγίες αυτές και οι ασθενείς χωρίζονται με βάση το κίνδυνο τους μόνο) ο στόχος της LDL πέφτει από 70 mg/dl σε   55 mg/dl. Σε ασθενείς που έχουν υποστεί δύο οξέα επεισόδια εντός διετίας ( π.χ. δύο εμφράγματα ή ένα έμφραγμα και ένα εγκεφαλικό) ο στόχος πέφτει σε < 40 mg/dl.  Η επιστημονική πραγματικότητα που εξελίσσεται μέσα από μεγάλες τυχαιοποιημένες μελέτες τεκμηριώνει που τελειώνει το όφελος από τη μείωση ενός παράγοντα κινδύνου, και  όσον αφορά την LDL δεν έχει φτάσει ακόμα σε κάποιο χαμηλότερο σημείο. Το όσο πιο χαμηλά τόσο πιο καλά επιβεβαιώνεται συστηματικά σε κάθε καινούργια μελέτη. Ακόμη, αναφέρθηκε στις πρόσφατες οδηγίες της Ευρωπαϊκής Καρδιολογικής Εταιρείας για το διαβήτη και καρδιά όπου για πρώτη φορά συστήθηκε να τίθενται πρώτα σε ασθενείς υψηλού καρδιαγγειακού κινδύνου φάρμακα που μειώνουν τους θανάτους και να αλλάξει η σειρά χορήγησης των αντιδιαβητικών φαρμάκων.

Η ιστορία με τις καρδιαγγειακές μελέτες των αντιδιαβητικών φαρμάκων ξεκίνησε το 2008 όπου υπήρξε προσωρινή ανάκληση ενός αντιδιαβητικού φαρμάκου, της πιογλιταζόνης, για αύξηση των καρδιαγγειακών συμβάντων. Στα πλαίσια αυτά τότε το FDA ζήτησε από όλα τα νεώτερα αντιδιαβητικά φάρμακα να διεξάγουν μία μελέτη καρδιαγγειακής ασφάλειας στα πλαίσια της άδειας κυκλοφορίας τους στο ευρύ κοινό.  Αυτό κρίθηκε αναγκαίο για να μπορούμε να χρησιμοποιούμε τα φάρμακα αυτά με ασφάλεια χωρίς να φοβόμαστε δυνητικές παρενέργειες τους. Όταν οι πρώτες γενεές αντιδιαβητικών φαρμάκων εμφάνιζαν απόλυτη καρδιαγγειακή ασφάλεια αισθανόμασταν πολύ ικανοποιημένοι από το γεγονός αυτό. Δεν είχαμε ακόμα εικόνα για το τι θα επακολουθούσε τα επόμενα χρόνια και μπροστά σε πόσες θετικές εκπλήξεις θα βρισκόμασταν. Δύο οι πιο σημαντικές στιγμές στην ιστορία των αντιδιαβητικών αυτών φαρμάκων. Πρώτα στη Στοκχόλμη στο Πανευρωπαϊκό Διαβητολογικό Συνέδριο το 2015 όπου παρουσιάζεται η μελέτη EMPAREG με την εμπαγλιφλοζίνη και θα μείνει στην ιστορία ως η πρώτη φορά που ένα αντιδιαβητικό φάρμακο θα μειώσει 38% τους θανάτους από καρδιαγγειακή νόσο και κατά 32 % τους θανάτους οποιασδήποτε αιτιολογίας. Οι παρόντες στο συνέδριο αυτό ανέφεραν πως ήταν απίστευτο το γεγονός πως ενώ παρουσίαζε ο ομιλητής τα δεδομένα , όταν φάνηκε η διαφορά στη θνησιμότητα οι σύνεδροι αρχίσαν να χειροκροτούν, να φωνάζουν, να κλαίνε και να δείχνουν τη συγκίνηση τους με κάθε τρόπο. Μία σημαντική στιγμή στην ιατρική ιστορία είχε μόλις γραφτεί. Δεύτερο, το φετινό Πανευρωπαϊκό Καρδιολογικό συνέδριο στο Παρίσι το 2019. Για πρώτη φορά μετά από πάνω από 10 χρόνια παρουσίαση  καρδιολογικού συνεδρίου σταματά από τα χειροκροτήματα του κοινού μόλις φαινόταν το αποτέλεσμα της μελέτης. Τι ήταν τόσο σημαντικό? Πως το όφελος της δαπαγλιφλοζίνης, δηλαδή η μείωση κατά 18% των καρδιαγγειακών θανάτων, ήταν ίδια τόσο στους διαβητικούς όσο και στους μη διαβητικούς ασθενείς στη μελέτη DAPA-HF. Αυτό σήμαινε πως τα φάρμακα αυτά δρουν όχι μόνο στους διαβητικούς ασθενείς αλλά και στους μη διαβητικούς με την ίδια αποτελεσματικότητα.